Pressrelease Banner English

Ayyaana Guyyaa Goototaa

Caamsaa 20, 2013

Addunyaarratti eega seenaan barreeyfamuu jalqaberraa kaasee haga ar’aa ummanni lafarra jiru hundi fedhii (Interest) ofii kan waloo humnaan eeggachaa as gahe.  Fedhiin waloo fedhii ummataa yokii fedhii biyyaati. Fedhii biyya ofii eeggachuun projektii murna osso hin tahin kan biyyaati. Projektiin kan biyya guutuu ta’ullee,  namoota lakkooysaan xiqqaa, kan of kenneetu fedhii biyyaa eeguurratti bobbohee ifillee wareegee injifannoo biyyaaf mirkaneessa. Biyyoonni dureeyyiin, human-qabeeyyiin hundi haala akkanaatiin jaaramaniiti diina ofirraa ittisanii biyyaaf sabata kennan.

Fedhii biyyaa yo jennuus lafa, qabeenyaafii human namaati jechuudha. Ummanni tokkolleen akkanumatti ummata biraa jibbee lola itti hin bobbasu.   Lafa ambaa dhunfachuu, qabeenya saammachuu fii humna namaa rakishaan hojjachiifachuudhaafi biyya ambaa weeyyraran.

Haalli Oromoo mudatees kanuma.  Habashaan nama leenjifame, meeshaa waraanaatiifii gorsa faranjii tarreeyfatteeti Oromiyaarratti bobbaate. Fedhiin Habashaa Oromiyaa qabattee qabeenya Oromiyaa dhunfachuufii human nama Oromoo if harkatti galfattee itti dhimma bahuudha.  Oromooniis gara isaatiin qabeenya isaa tiyfachuufii humna nama ifii baraarfatee ofiif dhimma itti bahuu barbaada. Kana godhuuf ammo biyya qabatee, abbaa biyya ofii tahee, mootummaa ofii isaa qabaachuu qaba. Walmorkiin Habashaa fii Oromo kuniis haga gara tokkotti cillaayfatuu itti fufa.

Falmaa kana keeysatti gootoonni Oromoo basaqqeessatti bahanii biyyaa fii ummata ofii eewaluuf wareega baasan. Gaafa Oromoon bilisa ture, bar dhibbee 16FFaarraa haga dhuma bar dhibbee 19ffaa gootoonni Oromoo ummata ofii jaaranii, if jala yaasanii daangaa ofii, qabeenya ofiitiifii nagaya ummata isaanii tiksanii turan. 

Gaafa madaalli humnaa gara Habashaa conqol je’ee diinni biyya teenya weeyrarees gootoonni Oromoo hamma dandeeytii isaaniitti Oromiyaa diinarraa tiysuuf osoo lolanii kan wareegaman kumaatamaani lakkaawaman. Eega Oromiyaan qabamtees gootoonni Oromoo bakka heddutti diinarratti fincilanii lubbuu ifii wareeganii jiran. Lolli Balee, Lolli Raayyaa fii lolli jeynootiin Oromoo mata-matadhaan bekka heddutti geggeeysan kanaaf ragaadha.

Wanni isaan kana yaadannuu waan gootoonni kuni wareegamaniif, kan jiraniis waan haga ar’aa qabsaawaniif gilgaallee fuul duree teenyaaf hamilee teenya cimsuufi.  Eega biyti teenya qabamtee as wanni gootni Oromoo wareegameef bilisummaa biyya teenyaati.  Dhaabni keenya ULFOn gootoonni Oromoo wanni wareegamaniif, Oromiyaa koloneeyfataa Ethiopiyaa jalaa baasanii mootummaa ofii, Oromiyaa walaba jaarrachuu qofaafi je’ee amana.  Akka ULFOtti ummanni keenyaas yaadni isaa kanuma.  Oromiyaa bilisa argamsiisuufi jeynootni Oromoo if wareegan.  Oromoon akka ummataatti bilisummaa isaa nigonfata jennee amanna.  Hamma bilisummaan dhuftutti Oromoon gootoota biraa kumaatamaan burqisiisee akka qabsaawuuf jiraatus ni amanna.  Yadannoon nuti ar’a geggeeysinu kuniis qabsoo fuuldura Oromoo eeggatu sanuma calaqqisa.

Gootoonni Oromoo ummata Oromoo hundaafi wareegaman jenna. Gootoonni fuul dura if kennuuf jiraatanilleen Oromiyaa guutuufi if kennan malee qabeenya garee tahuufii miti jenna.

Sirna yaadannoo kanarratti qabsoo bilisummaa kani ilmaan Oromoo kumaatamaan akka baalaatti harca’aniif tin’isuurratti akka hundi keenya wa’ada gallu maqaa ULFOtiin qabsaawoota mara yaadachiifna.  Wa’ada galuun keenya garuu mata-mataan goojjoo gara-garaa keeysa teenyee “anaatu sirra caalaaa” qofaan walirratti dhaytaawuudhaanii miti; karaan fashalaan akkasii fadhiidoo nuuf tarreeysuu malee qabsoo hin furgugaasu.   Qabsoo bilisummaa Oromoo fuul dura tarkaanfachiisuuf tokkummaa haqaa uummachuu qabna. Tokkummaa tana uummachuudhaaf ammo jaarmayoonni keenya hundi miila lafarra harkisuu dhiisanii daddaffiidhaan dhimma irraa eeggamu akka dhugoomsan gaafanna.  Gootoota keenya yaadachuuniis tokkummaa jaarrannee qabsoo finiisuudhaan.  Kuni tahuu dhabnaan, yaadannoo jaallanii akka diigne ummanni keenyaas hubatuu qaba.  Jallan nubiraa wareegaman marti dhaamsi saanii kanuma.  “Hamma bilisummaan mirkanooytuu qabsoo itti fufaa”dha nuun ja’an.. Yaada kanarratti ummanni keenyaas akka nu waliin dhaabbatu ni amanna.

Tokkummaan Humna, Oromiyaan Ni bilisoomti.

Tokkummaa Humnoota Bilisummaa Oromiyaa (ULFO)